Gepost door: Tjibbe van der Veen | 26 april 2015

Restschuld, individueel probleem of collectieve oplossing?

restschuldVandaag trekt een bericht op nu.nl de aandacht. Het bericht heeft als titel ‘Banken moreel verplicht om hypotheeklast klanten te verlagen‘ en geeft het pleidooi weer van de Vereniging Eigen Huis (VEH) om banken rentemiddeling aan te laten bieden aan hun klanten met een lopende hypotheek waarbij de rente voor een lange periode vaststaat.

Het bericht zette me aan het denken. De stelling van VEH is dat de winstmarges van de banken op hypotheken al vijf jaar te hoog zijn. Bovendien zien een groot aantal huishoudens in Nederland zich geconfronteerd met een restschuld als hun woning nu verkocht zou (moeten) worden. In een opiniestuk in het Financieel Dagblad, 23 april vorig jaar, riep ik banken op om restschulden af te durven boeken. Inmiddels een jaar verder is het nu wellicht tijd om met een andere oplossing te komen.

In een artikel van de Nederlands Vereniging van Banken wordt gesteld dat een algemene kwijtschelding geen oplossing is, omdat Nederlanders een hoge betalingsmoraal hebben en daar kan niet aan getornd worden…
Daarbij zou dit ook niet eerlijk zijn tegenover andere klanten. “Het kan immers niet zo zijn dat er aan de ene kant klanten zijn die extra aflossen om hun schuld te verkleinen, terwijl aan de andere kant ook schulden van klanten die niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen, worden kwijtgescholden”. Ook dat is een standpunt wat ik graag mee zou willen nemen in een oplossing.

Duidelijk is dat de restschuldenproblematiek een dermate omvangrijk probleem is, dat bovendien nog scheef verdeeld is over generaties, dat individuele oplossingen tussen klant en bank een te gering effect zullen hebben. Het begint volgens mij met het realiseren dat als een derde van alle huishoudens in Nederland geconfronteerd wordt met onderwaarde op de woning ten opzichte van de daarop rustende hypotheekschuld we een gezamenlijk maatschappelijk probleem hebben.

In combinatie met de bovengenoemde oproep van VEH is er misschien nog een derde alternatief, waarbij meerdere doelen kunnen worden bereikt. De totale uitstaande hypotheekschuld in Nederland drukt zwaar op de balansen van de banken. Er is sprake van toenemende discussie met de Europese toezichthouders over hoe de risico’s van de Nederlandse hypotheken in te schatten. Banken hebben er dus belang bij dat de Loan-to-Value (LTV), de maximale hypotheek ten opzichte van de waarde van een woning, daalt om hun balans te versterken.

Uit bovenstaande situatieschets kunnen drie randvoorwaarden worden gedestilleerd:

1. Er moet op de uitstaande hypotheekschuld worden afgelost

2. Daarbij mag er geen ‘individueel’ voordeel ontstaan a.g.v. kwijtschelding

3. Banken hebben belang bij betere verhoudingen op hun balansen, waarbij de LTV daalt.

Als we dit kunnen combineren met de wetenschap dat de Nederlandse Staat tegen historisch lage tarieven kan lenen, kom ik tot de volgende gedachte:

Zou het een idee zijn om door een eenmalige verhoging van de staatsschuld (een groot gedeelte van) de door banken genomen uitstaande hypotheken af te lossen?

Door het geld (eventueel zelfs met een kleine opslag) tegen bijvoorbeeld 1,5% a 2% door te lenen aan de huidige hypotheekgevers (geldleners) kan er zelfs door de Staat nog winst op de lening worden gemaakt.

Daar zou dan wel de voorwaarde aan moeten worden verbonden dat de besparing die iedereen realiseert ten opzichte van de oude hypotheeklast verplicht wordt afgelost op de uitstaande hypotheek om zo aan de eerste voorwaarde te voldoen dat er op de schuld moet worden afgelost. Daarnaast zou hierdoor ook aan de tweede voorwaarde worden voldaan dat er geen ‘individueel’ voordeel wordt gerealiseerd door op basis van maatwerk af te boeken op de schuld. Iedereen betaalt immers hetzelfde rentepercentage. Als extra bijvangst is er voor de Staat het voordeel dat de kosten van de Hypotheek Rente Aftrek sterk zullen dalen.

De banken kunnen op hun beurt de vrijgekomen gelden uit hoofde van de afgeloste hypotheken gebruiken voor nieuwe kredieten voor het MKB. Het feit dat de financiering aan het MKB welhaast is stilgevallen heeft wellicht ook te maken met de al te grote uitzettingen in de particuliere (woning)hypotheken, waardoor er geen ‘ruimte’ overblijft om het MKB te (blijven) financieren?

Natuurlijk druist dit voorstel in tegen alle heersende logica rondom de in Europees verband afgesproken Maastrichtnorm voor de hoogte van de staatsschuld in verhouding tot ons Bruto Nationaal Product, nog los van beschuldigingen van staatssteun en oneerlijke concurrentie voor de banken. Echter, door de individuele hypotheekgever te verplichten het verschil tussen de oude en de nieuwe hypotheeklast te gebruiken als aflossing op de hypotheek, zal de (Staats)lening snel terug kunnen worden gebracht tot aanvaardbare proporties. En aangezien, volgens de NVB zélf, de Nederlanders bekend staan om hun hoge betalingsmoraal, moet het toch geen enkele moeite zijn voor het Agentschap van het Ministerie van Financiën om deze tijdelijke verhoging van de Staatsschuld scherp in te kopen?

Blijft over dat weliswaar wel wordt voldaan aan een betere solvabiliteit op de balansen van banken, maar tegelijkertijd verdwijnt een belangrijk verdienmodel voor de banken. Dat hoeft niet erg te zijn, omdat dit als bijkomend voordeel heeft dat de hele discussie over bonussen bij de banken overbodig wordt. Door de winstgevendheid van de banken zodanig te beperken dat er simpelweg geen ruimte meer is om bonussen uit te keren zou onze bancaire sector weer dienstbaar, klantgericht en innovatief kunnen worden…

‘At it net kin sa’t moat, moat it mar sa’t kin’…


Responses

  1. Dit is op ten Hagen's Blog herblogd.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: